Đại hội thể thao châu Á đã hạ màn. Đoàn Trung Quốc giành 169 huy chương vàng, tổng cộng 341 huy chương, 12 kỳ liên tiếp ngồi vững ngôi đầu bảng vàng, đồng thời lập thành tích tốt nhất khi thi đấu ở nước ngoài. Ai cũng vui vì tấm bảng thành tích ấy. Nhưng bạn có tin không? Trong đống huy chương sáng choang ấy, thứ được bàn tán nhiều nhất lại không phải huy chương vàng của môn mũi nhọn, mà là một tấm huy chương đồng của bóng đá nam.
Nhiều người lúc lướt mục tìm kiếm nóng đều ngẩn người. Bao nhiêu huy chương vàng cũng không át nổi sức nóng của một tấm đồng. Ngay bản tin Thời sự Liên hợp cũng dành riêng 15 giây để đưa chuyện này. Lần gần nhất bóng đá nam Trung Quốc bước lên bục ở ASIAD là Đại hội Bangkok năm 1998, tính ra đã tròn 28 năm. Từ khi Đại hội Busan 2002 đổi bóng đá nam sang thể thức U23, chúng ta chưa một lần vào bán kết, nói gì đến huy chương.
Lần này không chỉ lọt vào bốn đội mạnh nhất, mà còn cứng rắn đoạt tấm đồng. Bản thân chuyện ấy đã đủ để thành đề tài. Trớ trêu hơn, ngay hôm trước trận tranh đồng, đội tuyển nam trưởng thành vừa thua Palestine 0-5 ở trận giao hữu. Mạng đầy lời giễu và nghi ngờ, cả nền bóng đá Trung Quốc rơi xuống đáy dư luận. Đúng lúc đó, lứa trẻ lấy U23 làm xương sống đã đứng ra.
Hết giờ chính thức họ hòa Uzbekistan 2-2, chưa bên nào hạ được bên nào. Loạt luân lưu đội Trung Quốc thắng 4-3. Thủ môn Lý Hạo còn cản hai quả phạt đền của đối phương, nhét thẳng chiến thắng vào túi. Cổ động viên trên khán đài giăng một biểu ngữ, viết: "Gửi bóng đá Trung Quốc, từ nay chúng ta chỉ nhỏ những giọt nước mắt hạnh phúc thôi".
Câu ấy lan lên mạng, chọc đúng chỗ mềm của mọi cổ động viên Trung Quốc. Nói thật, cổ động viên Trung Quốc đúng là đám người rối rắm nhất thế giới. Miệng chửi dữ hơn ai hết, nhưng khi bóng đã lăn, trong lòng lại mong đội nhà thắng hơn ai hết. Chửi bao nhiêu năm, nén bao nhiêu năm, cuối cùng cũng đợi được một chiến thắng sờ sờ, cảm xúc đương nhiên bùng lên một lúc.
Quay lại nhìn thành tích của cả đoàn. Lần này nhảy cầu, bóng bàn, bơi lội, những môn thế mạnh truyền thống, vẫn gom huy chương vàng đến mỏi tay. Golf đồng đội nam và nữ cùng đoạt vàng, viết nên lịch sử. Thể dục nghệ thuật toàn năng đồng đội nữ giành vàng. Đội bắn cung cũng có nhiều bước đột phá. Nhưng cộng hết những thành tích sáng ấy, mức chú ý vẫn không bằng tấm đồng của bóng đá nam.
Bạn bảo chuyện này có lạ không? Nói toạc ra thì chẳng lạ chút nào. Bóng bàn, nhảy cầu của ta lấy vàng, ai cũng coi là chuyện đương nhiên. Lấy nhiều rồi thì người ta cũng phần nào chán mắt. Những môn này thắng không thành tin, thua mới chiếm kín mục tìm kiếm nóng. Bóng đá thì khác. Bóng đá là môn thể thao số một thế giới. Về quy mô người xem lẫn sức ảnh hưởng, môn khác thực sự không sánh được.
Thêm nữa, bóng đá nam Trung Quốc sa sút đã quá lâu, quá lâu không có thành tích ra hồn, nên một chút tiến bộ cũng trở nên đặc biệt quý. 341 tấm huy chương đặt ở đây chính là bằng chứng tốt nhất cho thực lực tổng thể của thể thao Trung Quốc, đủ để ta vênh mặt, đủ để có khí thế. Còn tấm đồng bóng đá nam, chính vì quá hiếm, nên ai cũng canh cánh nhớ.
Thật ra trong chuyện này cũng đáng ngẫm. Bao năm nay ta đánh giá thành tích thể thao, toàn thích dán mắt vào số huy chương để tính sổ tổng. Nhưng cái cân trong lòng khán giả bình thường chưa bao giờ xếp theo số huy chương. Người ta có để tâm một việc hay không, nói trắng ra chỉ nhìn hai điểm. Một là môn đó có đủ nền tảng quần chúng hay không. Hai là kết quả có đủ kịch tính hay không.
Nền tảng quần chúng của bóng đá chẳng cần nói nhiều. Ra đường kéo đại một chàng thích thể thao, cũng tán được với bạn vài câu về chiến thuật, về việt vị. Kết quả của bóng đá nam Trung Quốc thì độ bất định còn kéo căng đến mức tối đa. Bạn chẳng bao giờ biết trận sau là niềm vui bất ngờ hay là cú sốc. Chính vì vậy, khi thật sự đợi được một lần vui, sức va đập còn lớn hơn mười tấm vàng nằm trong dự tính.
Thành tích chung của ba môn bóng lớn ở ASIAD lần này cũng đáng suy. Bóng chuyền nữ đoạt vàng như ý. Bóng rổ nữ và bóng đá nam mỗi bên một đồng. Các hạng mục còn lại đều đứng thứ tư. Tính ra, bóng đá nam Trung Quốc lại là đội có thành tích tốt nhất trong các môn bóng lớn của nam ở kỳ ASIAD này. Chuyện này mà đặt vào vài năm trước, thật chẳng ai dám nghĩ.
Đương nhiên, ta cũng không thể vì một tấm đồng mà bay đến mức lạc hướng. Một huy chương đồng ASIAD không thể một sớm một chiều giải quyết hết những vấn đề bóng đá Trung Quốc chất chứa bao năm. Đấu trường cấp U23 và cường độ cạnh tranh của đội tuyển trưởng thành vốn đã khác nhau. Cách bố trí đối thủ cũng không cùng tầm với vòng loại World Cup.
Nhưng nhìn xa hơn, lứa trẻ này đầu năm giành á quân ở Cúp U23 châu Á, kỳ ASIAD này lại có huy chương đồng. Hai giải lớn liên tiếp đều cho ra thành tích tốt, ổn định. Điều đó đủ để nói một chuyện. Hướng đi đã đúng. Chịu kiên trì, sớm muộn cũng thấy phần thưởng. Huấn luyện viên trưởng sau trận nói, trận này hai bên đã chiến đến phút cuối, chúng tôi hoàn thành mục tiêu đã định. Cái khí thế liều và sức thực thi ấy, chẳng phải đúng thứ bóng đá Trung Quốc thiếu nhất bao năm nay hay sao?
341 huy chương cho thể thao Trung Quốc đủ khí thế, để ta đủ tư cách ngẩng đầu, ưỡn ngực mà tự hào. Tấm đồng bóng đá nam nhỏ bé ấy lại trao cho mọi cổ động viên bóng đá Trung Quốc một nhịp tim đã lâu không có. Ta đã quen reo hò cho những tấm vàng cầm chắc. Nhưng bất ngờ phải đợi gần ba mươi năm mới tới này mới khiến ta nhớ vì sao, rõ ràng đã chửi cả nghìn lần, vẫn cam lòng thức khuya ngồi trước màn hình đợi bóng lăn.
Bóng đá Trung Quốc mò mẫm dưới đáy đã lâu đến vậy. Bất kỳ một tia sáng nhỏ nào cũng đáng để ta trân trọng cho tử tế. Nhưng vui thì vui, ta vẫn phải tỉnh. Đường phía trước còn dài, vẫn phải từng trận một mà chiến, từng bước một mà đi.
Tài liệu tham khảo: Nhân Dân Nhật Báo, "Bóng đá nam Trung Quốc giành huy chương đồng ASIAD, sau 28 năm lại bước lên bục nhận giải".
Cập nhật lúc 2026-10-04 18:58